Thời hiệu khởi kiện chia di sản thừa kế: Cách tính và những lưu ý quan trọng

12/11/2026 - 13:47      3 lượt xem

Không ít gia đình chỉ phát sinh tranh chấp thừa kế sau nhiều năm kể từ khi người để lại di sản qua đời. Khi đó, vấn đề đầu tiên cần kiểm tra không chỉ là ai thuộc hàng thừa kế mà còn là yêu cầu khởi kiện còn thời hiệu hay không. Bộ luật Dân sự quy định các mốc thời hiệu khác nhau tùy loại yêu cầu; nhầm lẫn giữa các mốc này có thể dẫn đến đánh giá sai khả năng khởi kiện.

1. Thời hiệu yêu cầu chia di sản là bao lâu?

Theo khoản 1 Điều 623 Bộ luật Dân sự 2015, thời hiệu để người thừa kế yêu cầu chia di sản là 30 năm đối với bất động sản và 10 năm đối với động sản, kể từ thời điểm mở thừa kế. Thời điểm mở thừa kế là thời điểm người có tài sản chết theo quy định của Bộ luật Dân sự.

Hết thời hạn này, di sản thuộc về người thừa kế đang quản lý di sản theo quy định. Nếu không có người thừa kế đang quản lý, việc xác định chủ thể có quyền đối với tài sản được giải quyết theo các trường hợp tại khoản 1 Điều 623 và quy định liên quan.

2. Phải phân biệt ba loại thời hiệu tại Điều 623

Thứ nhất, thời hiệu yêu cầu chia di sản: 30 năm đối với bất động sản, 10 năm đối với động sản.

Thứ hai, thời hiệu yêu cầu xác nhận quyền thừa kế của mình hoặc bác bỏ quyền thừa kế của người khác: 10 năm kể từ thời điểm mở thừa kế.

Thứ ba, thời hiệu yêu cầu người thừa kế thực hiện nghĩa vụ về tài sản của người chết để lại: 03 năm kể từ thời điểm mở thừa kế.

Ba loại yêu cầu có mục đích và hậu quả pháp lý khác nhau. Khi soạn đơn, cần xác định đúng bản chất yêu cầu, tránh gọi chung tất cả là “khởi kiện chia thừa kế”.

3. Cách xác định thời điểm mở thừa kế và tính thời hiệu

Thông thường, thời điểm mở thừa kế là ngày người để lại di sản chết. Nếu có quyết định của Tòa án tuyên bố một người đã chết, cần căn cứ thời điểm chết được xác định theo quy định của Bộ luật Dân sự và quyết định có hiệu lực.

Ví dụ: người để lại di sản là quyền sử dụng đất chết ngày 15/03/2000. Về nguyên tắc, thời hiệu yêu cầu chia bất động sản được tính từ thời điểm mở thừa kế; tuy nhiên, đối với các trường hợp mở thừa kế trước ngày Bộ luật Dân sự 2015 có hiệu lực, cần xem xét quy định chuyển tiếp và hướng dẫn áp dụng, không được chỉ lấy ngày chết cộng 30 năm một cách máy móc.

4. Hết thời hiệu chia di sản có phải mọi quyền thừa kế đều chấm dứt?

Không nên đồng nhất việc hết thời hiệu yêu cầu chia di sản với việc mọi quyền liên quan đến di sản tự động biến mất. Điều 623 quy định riêng về yêu cầu xác nhận hoặc bác bỏ quyền thừa kế và yêu cầu thực hiện nghĩa vụ tài sản. Ngoài ra, cần xem xét ai đang quản lý di sản, căn cứ chiếm hữu, thỏa thuận giữa những người thừa kế và các quy định về quyền sở hữu.

Trong tranh chấp nhà đất, còn phải phân biệt yêu cầu chia di sản với tranh chấp quyền sử dụng đất, yêu cầu bảo vệ quyền sở hữu hoặc tranh chấp về việc xác định tài sản có phải di sản hay không. Việc định danh đúng quan hệ pháp luật có thể ảnh hưởng đến việc áp dụng thời hiệu.

5. Những vấn đề thực tiễn cần kiểm tra trước khi khởi kiện

  • Ngày mất của người để lại di sản và giấy tờ chứng minh thời điểm mở thừa kế.
  • Di sản là bất động sản hay động sản; quyền tài sản có thực sự thuộc người chết hay là tài sản chung với người khác.
  • Ai đang quản lý, sử dụng di sản; việc quản lý có căn cứ pháp luật hay có tranh chấp.
  • Yêu cầu khởi kiện thực chất là chia di sản, xác nhận quyền thừa kế, bác bỏ quyền thừa kế hay yêu cầu thực hiện nghĩa vụ tài sản.
  • Thời điểm mở thừa kế để xác định quy định chuyển tiếp, đặc biệt với các trường hợp phát sinh trước khi Bộ luật Dân sự 2015 có hiệu lực.

6. Kết luận

Thời hiệu thừa kế không có một mốc duy nhất áp dụng cho mọi yêu cầu. Mốc 30 năm đối với bất động sản và 10 năm đối với động sản chỉ áp dụng cho yêu cầu chia di sản; yêu cầu xác nhận quyền thừa kế và yêu cầu thực hiện nghĩa vụ tài sản có mốc riêng. Với di sản mở thừa kế từ lâu, cần đánh giá cả quy định chuyển tiếp, tình trạng quản lý tài sản và bản chất yêu cầu trước khi lựa chọn phương án tố tụng.

26/10/2026 8
Phân chia di sản thừa kế theo di chúc là sự thể hiện ý chí cá nhân của người để lại tài sản nhằm định đoạt tài sản của mình sau khi chết. Mặc dù quyền tự do định đoạt được tôn trọng tối đa, pháp luật dân sự Việt Nam vẫn đưa ra những khung pháp lý nghiêm ngặt để bảo đảm tính hợp pháp của di chúc và bảo vệ quyền lợi của những người phụ thuộc.
Xem chi tiết
Công ty luật TNHH Alphabet
  • Trụ sở chính: Phòng 802, số 170 Trần Duy Hưng, phường Yên Hòa, thành phố Hà Nội, Việt Nam/Chi nhánh Ninh Bình: Số 18, đường Nguyễn Bỉnh Khiêm, phố Ninh Khánh 5, phường Hoa Lư tỉnh Ninh Bình
  • Điện thoại: 0904.916.547
  • Email: alphabetlawfirm@gmail.com
  • Website: alphabetlawfirm.com
Bản quyền © 2026 Công ty luật TNHH Alphabet. Bảo lưu mọi quyền. Thiết kế website bởi Tất Thành