Chia tài sản chung của vợ chồng khi ly hôn: Nguyên tắc và chứng cứ cần chuẩn bị

12/11/2026 - 13:42      3 lượt xem

Tranh chấp tài sản khi ly hôn thường phức tạp hơn việc xác định ai đứng tên trên giấy tờ. Một căn nhà có thể đứng tên một người nhưng được tạo lập bằng thu nhập chung; ngược lại, tài sản đứng tên hai người vẫn có thể có phần nguồn gốc riêng. Để giải quyết đúng, cần xác định chế độ tài sản của vợ chồng, nguồn gốc tài sản và các nguyên tắc tại Luật Hôn nhân và gia đình.

 

1. Ưu tiên thỏa thuận, nếu không được thì Tòa án giải quyết

Theo Điều 59 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, nếu vợ chồng áp dụng chế độ tài sản theo luật định thì trước hết việc giải quyết tài sản do các bên thỏa thuận. Nếu không thỏa thuận được, Tòa án giải quyết theo yêu cầu của vợ, chồng hoặc của cả hai.

Trường hợp vợ chồng lựa chọn chế độ tài sản theo thỏa thuận, việc chia tài sản khi ly hôn trước hết căn cứ vào thỏa thuận đó. Nếu thỏa thuận không đầy đủ, rõ ràng thì áp dụng các quy định tương ứng của Luật Hôn nhân và gia đình. Vì vậy, cần kiểm tra thời điểm lập, hình thức và nội dung thỏa thuận tài sản trước khi xác định phương án chia.

2. Nguyên tắc chia đôi không đồng nghĩa chia đều tuyệt đối

Khoản 2 Điều 59 quy định tài sản chung của vợ chồng được chia đôi nhưng có tính đến các yếu tố: hoàn cảnh gia đình và của mỗi bên; công sức đóng góp vào việc tạo lập, duy trì, phát triển khối tài sản chung; bảo vệ lợi ích chính đáng của mỗi bên trong sản xuất, kinh doanh và nghề nghiệp; lỗi của mỗi bên trong vi phạm quyền, nghĩa vụ vợ chồng.

Đặc biệt, lao động trong gia đình được coi như lao động có thu nhập. Vì vậy, việc một bên trực tiếp chăm sóc con, nội trợ và duy trì đời sống gia đình không thể bị xem là không có đóng góp chỉ vì không trực tiếp tạo ra tiền.

Tài sản chung được chia bằng hiện vật; nếu không chia được bằng hiện vật thì chia theo giá trị. Bên nhận tài sản bằng hiện vật có giá trị lớn hơn phần được hưởng phải thanh toán phần chênh lệch cho bên kia.

3. Xác định tài sản chung và tài sản riêng

Điều 33 quy định tài sản chung gồm tài sản do vợ chồng tạo ra, thu nhập do lao động, hoạt động sản xuất, kinh doanh và hoa lợi, lợi tức phát sinh từ tài sản riêng trong thời kỳ hôn nhân, cùng các khoản thu nhập hợp pháp khác theo luật. Quyền sử dụng đất có được sau khi kết hôn về nguyên tắc là tài sản chung, trừ trường hợp được thừa kế riêng, tặng cho riêng hoặc có được thông qua giao dịch bằng tài sản riêng.

Điều 43 quy định tài sản riêng gồm tài sản mỗi người có trước khi kết hôn; tài sản được thừa kế riêng, tặng cho riêng trong thời kỳ hôn nhân; tài sản được chia riêng theo quy định; tài sản phục vụ nhu cầu thiết yếu và tài sản khác theo luật định. Người cho rằng tài sản đang tranh chấp là tài sản riêng cần chuẩn bị chứng cứ chứng minh nguồn gốc và quá trình hình thành.

4. Khi không chứng minh được tài sản riêng thì xử lý thế nào?

Theo nguyên tắc tại khoản 3 Điều 33, trong trường hợp không có căn cứ chứng minh tài sản đang tranh chấp là tài sản riêng của mỗi bên thì tài sản đó được coi là tài sản chung. Đây là điểm rất quan trọng trong thực tiễn: chỉ nói tài sản do cha mẹ cho riêng hoặc mua bằng tiền riêng là chưa đủ nếu không có tài liệu chứng minh.

Chứng cứ có thể gồm hợp đồng tặng cho, văn bản khai nhận thừa kế, sao kê tài khoản, giấy tờ mua bán, hồ sơ thanh toán, tài liệu thể hiện việc chuyển tiền và lời khai của người liên quan được kiểm chứng theo quy định tố tụng.

5. Nghĩa vụ chung và nghĩa vụ riêng về tài sản

Khi giải quyết ly hôn, Tòa án còn phải xem xét nghĩa vụ tài sản của vợ chồng đối với người thứ ba. Điều 60 và các quy định liên quan điều chỉnh quyền, nghĩa vụ tài sản của vợ chồng đối với người thứ ba sau ly hôn. Việc hai vợ chồng tự thỏa thuận ai trả khoản nợ nào không đương nhiên làm mất quyền của chủ nợ nếu chủ nợ không đồng ý hoặc pháp luật không quy định khác.

Do đó, cần lập danh mục khoản vay, nghĩa vụ bảo lãnh, thế chấp, khoản nợ phục vụ nhu cầu gia đình và khoản nợ phục vụ mục đích riêng để xác định trách nhiệm phù hợp.

6. Hồ sơ, chứng cứ nên chuẩn bị

  • Giấy tờ về quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản; hợp đồng mua bán, tặng cho, thừa kế.
  • Chứng từ chứng minh nguồn tiền hình thành tài sản và quá trình thanh toán.
  • Tài liệu về thu nhập, công sức đóng góp, việc chăm sóc gia đình và con cái.
  • Hồ sơ khoản vay, thế chấp, bảo lãnh và chứng cứ về mục đích sử dụng khoản tiền vay.

7. Kết luận

Giải quyết tài sản khi ly hôn phải bắt đầu từ việc xác định chế độ tài sản, phân loại tài sản chung – riêng và chứng minh nguồn gốc. Nguyên tắc chia đôi có tính đến nhiều yếu tố chứ không phải phép chia cơ học 50/50. Chuẩn bị chứng cứ đầy đủ từ sớm giúp hạn chế tranh chấp và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mỗi bên.

26/10/2026 7
Ly hôn có yếu tố nước ngoài là loại vụ việc hôn nhân gia đình có độ phức tạp cao do liên quan đến thẩm quyền tư pháp quốc gia, tống đạt văn bản tố tụng ra nước ngoài và công nhận bản án/quyết định. Việc không nắm vững quy định tố tụng dẫn đến nhiều vụ án bị kéo dài hàng năm trời mà không thể giải quyết dứt điểm.
Xem chi tiết
Công ty luật TNHH Alphabet
  • Trụ sở chính: Phòng 802, số 170 Trần Duy Hưng, phường Yên Hòa, thành phố Hà Nội, Việt Nam/Chi nhánh Ninh Bình: Số 18, đường Nguyễn Bỉnh Khiêm, phố Ninh Khánh 5, phường Hoa Lư tỉnh Ninh Bình
  • Điện thoại: 0904.916.547
  • Email: alphabetlawfirm@gmail.com
  • Website: alphabetlawfirm.com
Bản quyền © 2026 Công ty luật TNHH Alphabet. Bảo lưu mọi quyền. Thiết kế website bởi Tất Thành