1. Xác Định Thẩm Quyền Của Tòa Án Nhân Dân Việt Nam
Theo Điều 127 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 và Điều 469, 470 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015 (BLTTDS 2015):
- Tòa án nhân dân cấp tỉnh/thành phố trực thuộc trung ương có thẩm quyền giải quyết vụ việc ly hôn có yếu tố nước ngoài (trừ trường hợp đặc biệt thuộc thẩm quyền cấp huyện theo Khoản 4 Điều 35 BLTTDS 2015 khi cư trú ở khu vực biên giới).
- Yếu tố nước ngoài xác định khi: Một trong hai bên là người nước ngoài, người Việt Nam định cư ở nước ngoài, hoặc tài sản tranh chấp ở nước ngoài.

2. Các Điểm Nghẽn Hồ Sơ Phổ Biến Kéo Dài Tiến Trình
a. Hợp pháp hóa lãnh sự và Dịch thuật công chứng
Giấy tờ do cơ quan có thẩm quyền nước ngoài cấp (như Giấy chứng nhận kết hôn, Giấy khai sinh của con, tài liệu chứng minh cư trú) bắt buộc phải được hợp pháp hóa lãnh sự và dịch thuật công chứng sang tiếng Việt mới có giá trị chứng cứ tại Tòa án Việt Nam.
b. Vấn đề tống đạt giấy tờ ra nước ngoài (Ủy thác tư pháp)
Đây là nguyên nhân chính khiến vụ án kéo dài từ 12 đến 24 tháng. Khi bị đơn đang ở nước ngoài:
- Nếu xác định được địa chỉ cụ thể: Tòa án phải thực hiện thủ tục ủy thác tư pháp thông qua Bộ Tư pháp và Bộ Ngoại giao để gửi hồ sơ cho cơ quan tư pháp nước ngoài tống đạt.
- Nếu không xác định được địa chỉ bị đơn: Nguyên đơn phải cung cấp chứng cứ chứng minh đã dùng mọi biện pháp truy tìm nhưng không có kết quả để Tòa án thực hiện niêm yết công khai hoặc thông báo qua kênh ngoại giao/cổng thông tin.
3. Quy Trình Xử Lý Khi Bị Đơn Cố Tình Trốn Tránh Hoặc Vắng Mặt
Giải pháp tố tụng theo BLTTDS 2015: nếu bị đơn ở nước ngoài cố tình không hợp tác hoặc không thể tống đạt ủy thác tư pháp sau các lần thông báo hợp lệ, Tòa án vẫn tiến hành xét xử vắng mặt bị đơn theo quy định tại Điều 477 BLTTDS 2015.
Để giải quyết dứt điểm vụ án, đương sự cần chủ động phối hợp giải trình về tình trạng cư trú của đương sự ở nước ngoài, tránh việc Tòa án trả hồ sơ hoặc đình chỉ vụ án do không tống đạt được.